Sanal Para Türleri Nelerdir?

Bitcoin, 2008 yılında Satoshi Nakamoto adıyla bilinen ancak gerçek adı Craig Wright olan Avustralyalı bir iş adamı tarafından acaba internet ortamında da kağıt yahut madeni olmadan para tedavül edebilir mi sorusuna cevap bulabilmek için deneysel olarak başlatılmıştır. Zaman içerisinde Craig’in deneyi tutmuş ve sanal para “bitcoin” adı altında alıcı ve satıcı bulmaya başlamıştır. Yani aslında sanal para deyince biz alınıp satılan bir metadan bahsediyoruz. Bu bir anlamda dövize benziyor. Nasıl ki kendi para birimimizle dolar, Euro gibi yabancı paraları alıp satıyoruz, sanal para sisteminde ise dolar karşılığında bitcoin ya da diğer sanal para türlerini alıp satabiliyoruz. Bu sanal para birimleri bir devlet, ulusal ya da uluslararası kuruluş, merkez bankası gibi herhangi bir resmi kurumla ilişiği olmadığı için denetimden uzak olması nedeniyle de internet ortamında rahatlıkla alınıp satılabiliyor. Bu para birimlerine herhangi bir müdahale olmadığı için de tamamen arz ve talep dengesi içerisinde sanal paralar değer kazanabiliyor ya da daha az rağbet görürse değer kaybedebiliyor.

Sanal para birimleri, ülkelerin para birimleriyle alınıp satılabiliyor. Ancak sanal para uluslararası alandaki karşılığı dolar üzerinden belirlendiği için, ilgili ülkenin örneğin Türkiye’nin para birimiyle sanal para satın almak isteniyorsa, satın alınacak sırada sanal paranın mesela bitcoin’in dolar üzerinden değeri neyse satın alacak kişiye o anki doların değeri karşılığı TL olarak fiyat belirleniyor. Aynı şekilde siz de sanal parayı satarken dolar üzerinden satıyorsunuz.

Sanal Para Türleri

Sanal paranın bir çok türü vardır. Nasıl ki dolar, Euro, Sterlin, TL gibi bir çok para türü var ve bu paralar alınıp satılabiliyor, benzer şekilde sanal para piyasasında da birçok para türü bulunuyor ve bu para türleri de dolar üzerinden alınıp satılıyor. Sanal para piyasalarında alınıp satılan para türlerini gerçek hayattaki para türleri gibi düşünmemek gerekiyor. Ben bu para birimlerini arsaya benzetiyorum. Şöyle ki siz bir yatırım yapmak istediğiniz zaman gider bir arsa satın almak istersiniz. Para miktarınız bellidir ve satın alacağınız arsanın da ileride pirim yapmasını istersiniz. Satın alacağınız bir çok arsa vardır ve her birinin değeri de farklıdır. Bu arsayı alırsınız ve satın aldıktan sonra arsanıza başka talipliler de çıkarsa siz de karlı bir şekilde bu arsayı satabilirsiniz. Sanal para türleri de bu şekildedir.  Dolayısıyla internet ortamında bir çok sanal para türü bulunuyor ve bunların da değeri farklı farklı. Siz ileri de en çok karı hangisinden yaparım diye düşünüp buna göre tıpkı arsaya yatırım yapar gibi sanal parayı alıyorsunuz ve bekliyorsunuz. Daha sonra aldığınız para biriminin değerinde artış olursa bunu da satıp kazanç elde ediyorsunuz.

Sanal paranın farklı değerlerde çok türü bulunuyor. Bunların hepsi de tedavülde ve alınıp satılıyor. Yaklaşık 700’e yakın kripto sanal para birimi bulunuyor. Burada size sanal para türlerinin en yaygın olanlarını yazmaya çalışacağız:

1-BitCoin (BTC)

Sanal para içerisinde en yaygın bilineni bitcoindir. 2008 yılında Satoshi Nakamoto adıyla bilinen Craig Wright isimli kişi tarafından bu para birimi ilk defa internet ortamında tedavüle sunulmuştur. BitCoin toplamda 21 milyon adet basılmıştır. BitCoin bu miktardan fazla basılamamaktadır. Bunun nedeni BitCoin’in herhangi bir devletin ya da kişinin tek elinde olmamasıdır. BitCoin yazılımı açık kaynak yazılımı olduğu için herkes yazılımı görebiliyor ve bu suretle kişilerin kötüye kullanarak kendilerine BitCoin üretmesinin önüne geçiliyor. BitCoin üretimi madencilik mantığıyla tedavüle çıkarılıyor. Karmaşık bir matematik sorusunun içerisine BitCoin yerleştiriliyor. Bu matematik sorusunu 10 dakikalık zaman içinde çözen kişi bir tane BitCoin kazanıyor. Böylece BitCoin piyasaya çıkmış oluyor. Şu ana kadar piyasada 16 milyon BitCoin çıkarılmış durumdadır ve bunlar alınıp satılıyor. Yaklaşık 5 milyon tane daha BitCoin tedavüle çıkarılmayı bekliyor. Tabi bu da çözülmesi gereken 5 milyon civarında matematik sorusu demektir. Sırf BitCoin çıkarmak için devasa bilgisayar işletim sistemleri kurarak 24 süreyle bilgisayar üzerinden matematik soruları çözülmeye çalışılmaktadır. Tabi bu soruların kısa sürede insan zihniyle çözülmesi zor olduğundan bilgisayarlar otomatik olarak bu soruları çözmeye çalışıyor. Bu işleme de BitCoin Madenciliği deniliyor.

BitCoin, bir tane alınabileceği gibi 100’lerce de satın alınabilir. Dahası BitCoin parçalı bir yapıya sahip olduğundan paranız bir tane BitCoin almaya yetmiyorsa, paranızca BitCoin alabilirsiniz. O zaman size paranızın karşılığı ne kadar BitCoin ediyorsa o kadar BitCoin verilecektir. Çünkü Bitcoinler en çok 0.00000001 şeklinde ayrışabiliyor ve dolayısıyla söz gelimi 0.0024 Bitcoin de alabilirsiniz

Şuan sanal para piyasasında en çok işlem gören ve en değerli sanal para birimidir.

2-Litecoin (LTC)

Litecoin 2011 yılında tedavüle sokulan bir başka sanal para birimidir. BitCoin’den sonra tedavüle sokulan ikinci sanal para birimini oluşturmaktadır. Piyasada BitCoin altın ise Litecoin gümüştür şeklinde tanımlanmaktadır. Bu kripto sanal para birimi Charlie Lee tarafından meydana getirilmiştir. Bu kişi dünyaca ünlü Massachusetts Teknoloji Üniversitesi (MİT) mezunudur ve Google firmasının da mühendisidir. Litecoin de Bitcoin gibi açık kaynak küresel ödeme ağı sistemine dayanmaktadır. Yani açık kaynak yazılımı olması nedeniyle hiçbir merkezi otoritenin kontrolünde değildir. Kullandığı yazılım ile kodun çözülmesi mümkün olmuyor. Litecoin, birçok noktada bitecoin ile benzerlik gösteriyor; bununla birlikte hızlı bloklama geliştirme ve hızlı işlem onayına sahip olması bu sanal paranın özelliğidir. Son zamanlarda litecoin’i ticarette kabul eden işadamlarının sayısı da her geçen gün artmaktadır.

2-Ethereum (ETH)

Ethereum 2015 yılında Vitalik Buterin tarafından tanıtılarak tedavüle girmiştir. Ethereum’un  teknik olarak temel özelliği akıllı sözleşmeler ve dağıtılan uygulamalara imkan tanıyan ve merkezi olmayan bir yazılım olmasıdır. Bu sayede ethereum, üçüncü bir kişinin müdahalesi olmadan örneğin bilginiz dışında para kesilmesi ya da dolandırma gibi kötü sonuçlarla karşılaşılmadan işlemlerinizi yapmaya imkan tanımaktadır. Ethereum, özel bir platformda kriptografik yani içeriğine erişilemeyen bir yazılımla çalışmaktadır.  2014 yıl boyunca ön satışları yapılan bu para 2016 yılında 4,46 milyar dolarlık bir işlem hacmine ulaşarak devasa bir atak yapmıştır. Ethereum sanal piyasada “ethereum” ve “ethereum klasik” şeklinde iki para türünde satılmaktadır. Her iki para birimi de yüksek alıcı kitlesi sayesinde yatırımcısına iyi kazandırmaktadır.

3-Zcash (ZEC)

Zcash de diğer sanal para birimleri gibi merkezi olmayan ve açık kaynak kripto yazılım şeklinde ortaya çıkmıştır. Bu sanal par birimi 2016 yılının son çeyreğinde tedavüle girmiştir. Bu para biriminin güvenilirliği için kullanıcılar şu tanımlamayı yapmaktadır: “Eğer bitcoin para için internet ise, Zcash güvenli internettir”. Zcash kendisini satın alanlara gizlilik ve işlemlerinde şeffaflık imkanı sunacağını vadediyor. Yani bu para birimini aldıktan sonra ilerde sürpriz kötü sonuçlarla karşılaşılmayacağı vaadinde bulunuyor. Bunun gibi Zcash, bütün işlemlerin kaydedildiği ve yayınlandığı blockchain adı verilen sistem üzerinde kullanıcılarına daha fazla güvenlik ve gizlilik sağladığını ileri sürüyor. Ayrıca Zcash’i geliştirenler kullanıcılarına korumalı işlemler seçeneği sunuyor. Böylece işlemler üzerinde hiçbir şekilde kullanıcıların bilgileri dışarı verilemiyor. Öyle ki kripto yazılımları işlemi yapanları bilgisine kimsenin ulaşmasına izin vermiyor. Böylece yatırımcı gönül rahatlığıyla bu paraya yatırımını yapması amaçlanıyor

4-Dash (Darkcoin)

Dash ya da orijinal ismiyle bilinen Darkcoin, Bitcoin’in daha gizli versiyonunu oluşturmaktadır. Dash bu anlamda daha fazla gizliliği ön plana çıkaran ve Bitcoin’in bir alt para türünü oluşturmaktadır. Bu para biriminin çalışma mantığı da diğer sanal paralara benzerlik göstermektedir. Bu para birimi merkezileştirilmemiş mastercode ağı üzerinden çalışmaktadır. Böylece para birimi üzerinde üçüncü kişilerin müdahalesini ortadan kaldırarak paranın anonim olmasını ve kullanıcı işlemlerinin izlenmesini ortadan kaldırmaktadır.

Bu para birimi 2014 yılında Evan Duffield tarafından “Darkcoin” isminde geliştirilmiştir.  2015 yılında ise Darkcoin ismi Dash ismiyle markalaştırılmıştır. Bu para birimi de bitcoinde olduğu gibi belirli matematiksel işlemlerin çözümlenmesi ile ortaya çıkarılmaktadır.

5- Ripple (XRP)

Ripple, sürekli, kesin ve düşük maliyetli uluslararası ödemeler sağlayan gerçek zamanlı küresel bir ağdır. Ripple bankalara, gerçek zamanlı sınır ötesi ödemeleri daha düşük maliyetle ve uçtan uca şeffaflık sağlayarak gerçekleştirmelerine imkan tanımaktadır.

2012 yılında tedavüle çıkan Ripple, 1,26 milyar dolarlık işlem hacmine sahip olmuştur.

Ripple sanal para birimini, bitcoin ve bitcoin’in alt para birimlerinden ayıran temel özellik, bitcoin’i tedavüle çıkarmak için belirli matematiksel işlemleri çözmek gerekmesine yani madencilik yapılmasına ihtiyaç duyulmasına karşına Ripple’da buna ihtiyaç olmamasıdır. Bu sayede Ripple, bilgi işlem gücünün kullanımını azaltmakta ve ağ gecikmesini de en aza indirmektedir.

Ripple tedavüle sokan geliştiricilerin hedef kitlesinde esas olarak likidite sağlayıcıları ve yatırım yapmak isteyen kurumsal alıcılar yer almaktadır. Çünkü bu para birimini geliştirenler dağıtım değerinin belirli davranışları teşvik etmek için güçlü bir yol olduğunu düşünmekte ve elinde nakit bulunduran likidite sağlayıcıları ile kurumsal yatırımcıların bu para birimini satın alarak hem hızlı ve en az masrafla yatırımların paraya dönüşmesini sağlamayı planlamaktadır. Bununla birlikte bu para biriminin de dünya genelinde çok kurumsal olma dışında bireysel olarak da çok fazla rağbet gördüğünü söyleyebiliriz.

6) Monero (XMR)

Monero, kullanıcısına güvenli, gizli ve yapılan işlemlerin üçüncü kişiler tarafından takip edilememe imkanı sunan kripto para birimidir. Açık kaynak kripto yazılımı olan monero 2014 yılı nisan ayında tedavüle sokulmuştur. Bununla birlikte sanal para piyasasında bu para birimi çok yoğun bir ilgi görmüştür.

Monero, “ring signature” adı verilen özel bir bilgisayar yazılım tekniği kullanılarak tedavüle sunulmuştur. Bu teknikte para üzerinde en az bir gerçek katılımcıyı içeren bir grup şifreli imzalar yer almaktadır. Fakat yazılım üzerindeki imzaların hepsi geçerli göründüğü için, gerçek olan imza yok sayılamamaktadır. Böylece paranın gerçek sahibinin kim olduğu kesin olarak tespit edilemediğinden üçüncü kişilerin paranın yazılımına müdahale ederek gerçek sahibinin iradesi dışında paranın el değiştirmesi önlenmekte ve işlemi yapan kişinin bilgileri de gizli kalmaktadır.

7-Diğer Sanal Para Birimleri

Yukarıda sizlere sanal para piyasalarında işlem gören paraların teknik özellikleri hakkında bilgi verdik. Fakat piyasada bunlar dışında 700’e yakın daha para birimi bulunuyor. Bu para birimlerinin hepsinin temel mantığı gizli bir yazılım olması ve üçüncü kişilerin müdahalesini engelleyerek kullanıcılarına gönül rahatlığı içinde yatırım yaparak kazanç elde etmelerini sağlamaktır. Bu para birimlerini sanal piyasaların döndüğü internet sitelerinden görebilirsiniz.

 

Soru Sorabilir veya Yorum Yapabilirsiniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.